Risico windturbines

De informatie op deze pagina is voor een groot deel overgenomen van de website www.geenwindmolensbijwoonwijken.nl

De negatieve gevolgen van windturbines zijn grofweg in te delen in vijf gebieden: slagschaduw en knipperlicht, geluidsoverlast, waardedaling van huizen en gezondheidsklachten. Daarnaast hebben windmolens negatieve effecten op het milieu, flora en fauna in tegenstelling tot wat beoogd wordt en vormen zij een inbreuk op landschapsschoon.  

Slagschaduw en waarschuwingslicht

Het rapport Slagschaduw en windturbines dat gemaakt is in opdracht van het ministerie van Economische Zaken meldt:
‘Als slagschaduw op het raam van bijvoorbeeld een woning valt kan de afwisseling van donker en licht als hinderlijk ervaren worden. De frequentie, de intensiteit en de duur van dergelijke slagschaduw bij een locatie bepalen de mate van hinder.’ Albert Koers, voorzitter NLVOW meldt in zijn boek ‘Windenergie en de overheid’ (2015): ‘Voor mens en dier kan slagschaduw zeer ontregelend zijn.’ 

Om die reden heeft men normen opgesteld: maximaal 6 uur per jaar mag slagschaduw  optreden.
Afgaand op deze norm zou een windmolen – geplaatst op korte afstand van bewoond gebied – zo vaak niet mogen draaien dat de rentabiliteit in twijfel kan worden getrokken.

Ook het grote rood en wit knipperende licht bovenop windmolens kan hinder veroorzaken zoals ook blijkt uit de klachten van inwoners van dorpen in Friesland, die de lichten ervaren als landingsbaan. 

Slagschaduw

Slagschaduw kantoor Deventer

Geluidsoverlast

Geluidsoverlast is het meest problematische gevolg van windturbines die te dicht bij bewoning geplaatst zijn.
Dichtbij een windturbine lijkt de overlast wel mee te vallen, maar als het geluid altijd op de achtergrond te horen is, dag en nacht, wordt het anders ervaren. 

Windturbines veroorzaken effectief geluidshinder, wat je zelf gemakkelijk kan nagaan door in de buurt van dergelijke megaturbines te gaan wandelen, of een keer naar Eemshaven te rijden waar je het aan den lijve kunt ondervinden. Omwonenden getuigen: ‘Het is een gezoem, een zoevend geluid dat nooit stopt.’ Albert Koers schrijft in ‘Windenergie en de overheid’ (2015) dat naast het zoevende geluid een ‘ritmisch zwiepend of stampend geluid’ kan ontstaan ‘als de wiek langs een vast punt gaat, bijvoorbeeld een mast. Omdat mensen gevoelig zijn voor ritme, is het stampende geluid vaak bijzonder opvallend’.   

’s Nachts is de overlast nog hinderlijker en irriterender, omdat het omgevingsgeluid wegvalt.

Gevolg geluidsoverlast

Slaapstoornissen wordt genoemd als belangrijk gevolg van geluidsoverlast.  De slaapkwaliteit vermindert: men slaapt minder goed in, wordt frequent wakker en heeft moeite met her-inslapen. Slechte nachtrust heeft een funeste invloed op de gezondheid. Klachten die genoemd worden zijn: vermoeidheid, hoofdpijn, hoge bloeddruk, oorsuizen, concentratiestoornissen en slaperigheid overdag. Dit chronische slaaptekort kan weer ernstiger aandoeningen tot gevolg hebben. 

Een goede isolatie van de slaapkamer lijkt het probleem niet op te lossen – infrasoon en laagfrequent geluid dringt gewoon het huis binnen, zoals bijvoorbeeld de bassen van een auto met te luide muziek of het geluid van een stationair lopende motor.

Normen RIVM
Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) dat onderzoek heeft gedaan naar windturbinegeluid, kijkt naar het aantal mensen dat ernstig gehinderd wordt door een bepaalde hoeveelheid geluid binnenshuis.

Ernstig gehinderd betekent in dit geval dat het geluid ziekmakend is en maakt dat degene die het ervaart liever verhuist. Het RIVM vindt het acceptabel dat 3% van de omwonenden ernstig gehinderd wordt bij een bepaalde hoeveelheid geluid. Daarbij gaat het om normen voor wegverkeer. Echter, de wettelijke normen voor windmolens zijn veel ruimer. Die komen erop neer dat het acceptabel is als 1 op de 10 mensen graag wil verhuizen. Bovendien wordt gerekend met een gemiddelde jaarhoeveelheid geluid, wat in de praktijk betekent dat als je vandaag ernstige hinder ervaart, maar morgen en overmorgen niet, dit wel in orde is.

De NLVOW geeft hierover deskundige informatie, zie www.nlvow.nl . Landen om ons heen, die al veel langer kampen met de gevolgen van windmolens, hanteren ander normen. Windmolens worden daar op veel grotere afstanden van huizen geplaatst. Vaak is daar sprake van meer ruimte. Voormalig minister Kamp, zelf verantwoordelijk voor energie transitie, erkent dit feit en verklaarde dan ook dat Nederland te kleinschalig is voor windmolens op land.

geluidssterkte en ernstige hinder, wat is hinder?

Zelfde geluidssterkte maar niet gelijk ervaren
Exploitanten en grondeigenaren maken als zij gaan bouwen gebruik van ‘toelaatbare geluidsterkte’ in dB(A). Hierbij wordt rekening gehouden met grenzen overdag, ’s avonds en ’s nachts. De gemiddelde waarde over een periode mag niet hoger zijn dan 47dB(A). Dit wordt de Lden waarde genoemd.

Bij het bepalen van deze gemiddelde waarde houdt men geen rekening met de aard van het geluid. En juist de aard van het geluid blijkt bepalend te zijn als het gaat om het ervaren van overlast.

Geluid kan bijvoorbeeld sissend, bonkend, of zoemend zijn en hoge of lage tonen bevatten. Bij een windmolen is sprake van laagfrequent geluid, waarbij zeer lage tonen afgegeven worden, die ver dragen, en veel hinder kunnen veroorzaken.

Bij een gelijke geluidssterkte, bijvoorbeeld  47 dB(A) veroorzaken diverse bronnen in verschillende mate ernstige hinder aan omwonenden:

a – Vliegtuigen 10%
b – Windturbines 7%
c – Industrie 4%
d – Auto’s in de stad 3%
e – Treinverkeer 1%

De exploitanten, grondeigenaren en vaak ook de overheid maken berekeningen op basis van geluidsterkte, terwijl omwonenden te maken hebben met hinder veroorzaakt door de aard van het geluid.

Geluidsterkte en ernstige hinder
Autoverkeer in de stad – geluidsterkte 55dB(A) – levert 7% ernstige hinder aan omwonenden, bij windturbines speelt dat al bij een geluidssterkte van  47dB(A). Bij eenzelfde geluidssterkte veroorzaken windturbines ruim twee keer zoveel ernstige geluidshinder als autoverkeer. Waarbij het belangrijk is te bedenken dat windturbines dag en nacht draaien en afhankelijk van de windsterkte veel meer geluid kunnen produceren dan 47 dB(A). Op sommige dagen produceert een windmolen 0 dB(A) (als de molen stil staat), op andere dagen 100 dB(A). Het vergelijken van geluidsterktes van autowegen en windturbines om ervaren hinder te bepalen lijkt dus onzinnig.

De bestaande onderzoeken zijn gebaseerd op windturbines kleiner dan 200 meter, vaak met een tiphoogte van 140 tot 180 meter. De geplande windmolens bij knooppunt Buren worden 210 en die in Woolde vanaf 230 meter hoog, de hoogste in heel Nederland. Hoe hoger, hoe meer lawaai. 

Belangrijk om te weten over de nieuwe geluidsnormen
De nieuwe geluidsnormen voor windturbines (Lden) zijn bepaald op basis van jaargemiddelden. Dat betekent dat wanneer het één dag niet waait en er geen of minder geluid is, de turbine de volgende dag meer herrie mag maken. Bij 150 dagen met een geluidssterkte van 35dB en 150 dagen 50dB zal de studie 42,5dB als gemiddelde geven, terwijl omwonenden 150 dagen lang met een geluidssterkte boven de norm te maken hebben.
Volgens de nieuwe geluidsnormen mag windturbinegeluid meer hinder veroorzaken dan snelverkeer en vliegtuigen. Waar snelweggeluid ’s nachts en in het weekend verstomt, mag de turbine op die momenten herrie blijven maken.

uitspraken van verschillende deskundigen

Diverse gerenommeerde instellingen hebben onderzoek verricht naar geluidsoverlast door bestaande windturbines, waaronder de Rijksuniversiteit Groningen, TNO, RIVM en GGD. De rechtbank en Hoge Raad heeft de studies van Prof. Van den Berg van de Rijksuniversiteit
Groningen overgenomen als wetenschappelijke basis voor het optreden van geluidsoverlast, met name in de nacht.

G.P. van den Berg / GGD Amsterdam
“Windturbinegeluid blijkt naar verhouding hinderlijker te zijn zodat het bij een aantal mensen zeker hinder zal veroorzaken. Bij een reëel geluidsniveau van 45 dB(A) ondervindt 31% van de omwonenden (straal 2,5km) hinder.”

Prof. F. van den Berg, Rijksuniversiteit Groningen
“De stevige wind in de hogere luchtlagen zorgt ervoor dat de wieken van windmolens ’s nachts vaak sneller draaien dan overdag. Het geluid dat de stroming van de wind langs de wieken veroorzaakt wordt daardoor luider.” “Omwonenden ervaren veel geluidsoverlast van windmolens. Zij vinden het zoevende geluid van de wieken veel hinderlijker dan het lawaai van auto’s, vliegtuigen of treinen, ook al produceren die evenveel decibel.”

RIVM / GGD (2009)
“Kenmerkend voor het geluid van windturbines is dat al bij een zeer lage geluidbelasting hinder ervaren wordt.” “Het karakter van het windturbinegeluid wijkt dan ook sterk af van de andere genoemde vormen van omgevingsgeluid.” “Ook in de gecombineerde analyse van TNO werd een verband gevonden tussen geluidniveaus van windturbines en slaapverstoring.”

TNO
“TNO heeft in opdracht van VROM de relatie tussen de blootstelling aan geluid door windturbines en verwachte percentages (ernstige) hinder vastgesteld op basis van bestaande gegevens verzameld in Zweden en Nederland. Hierbij bleek dat in vergelijking met andere geluidsbronnen al bij een relatief lage geluidbelasting hinder van windturbinegeluid wordt ervaren.”

Als de molens voldoen aan wettelijke normen, betekent dit nog niet dat mensen geen overlast zullen ervaren. Ieder mens ervaart geluid immers anders. Bovendien gaat de norm uit van gemiddelden en niet van het maximale geluidsniveau dat op bepaalde momenten wordt bereikt (afhankelijk van windkracht, windrichting, geluid snelweg et cetera).

 In onderzoek van TNO (Hinder door geluid van windturbines, 2008) wordt gesteld dat met de huidige Nederlandse normen voor geluid, ca. 9% van de bevolking ernstige hinder ondervindt. Dit percentage is een indicatie, lokale en persoonsgebonden factoren spelen hierbij een rol waardoor de situatie per locatie kan verschillen.

Franse Gezondheidsraad
“De Gezondheidsraad adviseert plannen voor de bouw van windturbines binnen een straal van 1,5 kilometer van woonbebouwing op te schorten.”

UK Noise Association Report on Wind Turbines Noise
“Moderne windturbines zijn stiller, maar er is overtuigend bewijs dat het geluid dat zij produceren onderschat wordt, vooral bij grote hoge turbines.” “Wij raden aan 1 tot 1,5 mijl afstand te houden tussen windturbines en woonbebouwing.”

RIVM
Op grond van de beschikbare kennis wordt verwacht dat 8 à 9 procent van de omwonenden ernstige hinder zal ondervinden als het geluidniveau gelijk is aan de huidige geldende norm. Dit percentage kan sterk verschillen per situatie, doordat veel andere factoren (zoals het overige geluid in de omgeving, de mening over windenergie, het al dan niet hebben van uitzicht op de windturbine, het vertrouwen in instanties) invloed kunnen hebben op geluidhinder.

Geluid van een 200 meter hoge windmolen.

Waardedaling huizen

Op de website van Earth Matters schrijft Arjan Bos in het artikel artikel
‘Economen Martijn Dröes en Hans Koster van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam hebben onderzocht dat windmolens binnen een straal van twee kilometer de waarde van een woning met gemiddeld 1,4 tot 2,3 procent doen zakken; afhankelijk van de afstand tot een windmolen. Dit komt neer op een gemiddelde prijsdaling van 3.500 tot 5.600 euro. Grotere windmolens zorgen voor een grotere prijsdaling. Zelfs twee tot drie jaar voor de komst van een geplande windmolen is er al een daling te zien in de woningwaarde.’

Bij de komst van een windmolenpark in een gebied is bij veel mensen weinig bekend over de invloed hiervan op de waarde van hun woning. Inmiddels zijn er echter al diverse uitspraken van rechters geweest die bij de komst van een windmolenpark de WOZ-waarde van een woning hebben verlaagd.
Het percentage van de verlaging bedroeg, afhankelijk van de feitelijke omstandigheden, tussen de 10% en 50%. Hiermee wordt al aangetoond dat rechters het aannemelijk vinden dat de komst van windmolens een invloed heeft op de waarde van woningen.
Het verhalen van planschade door windmolens is in de praktijk niet zo eenvoudig. Deskundige juridische kennis is een must. Ook op het gebied van vastgoedtaxatie is het noodzakelijk de juiste onpartijdige deskundige er bij te halen. Laat je goed informeren over je kansen. 

Gezondheidsklachten

Uit wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat windturbines mens en dier ziek maken, o.a. ten gevolge van het laagfrequente geluid en de trillingen. Voor beschermde diersoorten zoals de ringslang staat al vast dat zij verdreven worden door de trillingen, maar nieuw wetenschappelijk onderzoek maakt nu ook duidelijk dat mensen ernstig ziek kunnen worden. 

Het onderzoek van de wetenschappers Nissenbaum, Aramini en Hanning heeft twee groepen van gelijke demografische opbouw onderzocht, één groep woonde dicht bij windturbines en de andere groep niet. Bij de groep welke bij windturbines woont, is op vooraf bepaalde afstanden gemeten op geregistreerde gezondheidsklachten. 

De resultaten zijn opmerkelijk: een kwart van de omwonenden binnen een straal van 366 meter van windturbines gebruikt psychotropische medicijnen. Dit zijn medicijnen die gebruikt worden om psychische aandoeningen te behandelen, haal deze personen weg uit de nabijheid van windturbines en binnen één dag is de  noodzaak medicijnen te  gebruiken verdwenen. Dit bevestigt windturbines als bron van ziekte. 

De resultaten zijn verder overigens helder: direct omwonenden hebben binnen een straal van 1.400 meter significant meer slaapgebrek, zijn overdag meer vermoeid en presteren slechter. 75% Van de omwonenden binnen 1.400 meter van een windturbine geeft bovendien als gevolg van deze klachten aan zo snel mogelijk te willen verhuizen. 

Tot slot : De Hoge Gezondheidsraad, het wetenschappelijk adviesorgaan van de Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu, bevestigt dat de klachten over de invloed van windturbines op de gezondheid en de levenskwaliteit gegrond zijn.

Dr. Marc Goethals over gezondheidsrisico's van windturbines

Leven naast windmolens

Hoe hoog is zo’n molen?

Windturbines Groningen

Milieu-effecten

Plastic in milieu

Wist u dat als gevolg erosie,  het afbladderen van de wieken van windturbines, plastics in het milieu terecht komen? Leading-Edge-erosion-and-pollution-from-wind-turbine-blades_5_july_English[64924]

 

Angst bij dieren

In Noorwegen is in oktober 2021 besloten twee grote windparken op te heffen omdat de het geluid en aanzicht van de windturbines rendieren angst aanjagen. Daarmee heeft de inheemse Sami-bevolking, die de eigenaars aangeklaagd hadden omdat ze hun traditionele leefwijze in gevaar zagen komen, gewonnen: Grootste windpark van Noorwegen moet sluiten van rechter

 

Vogels

De dood van een lammergier zorgde in juni 2021 terecht voor opschudding. Vele vogels en vleermuizen ondervinden hinder van de wieken van windmolens.

Het RIVM zegt hierover in een rapport gepubliceerd in mei 2021:
Een negatief effect van windturbines betreft vogelsterfte door botsingen met windturbines. Naast de aantallen vogels die hier het slachtoffer van zijn, is het percentage van een vogelsoort dat wordt getroffen van belang. Ook een relatief klein percentage kan negatief doorwerken op de omvang van een soort (Schippers et al., 2020). Naar schatting sterven jaarlijks circa 50.000 vogels door botsingen met windturbines (website MilieuCentraal, 2021).

Enkele standpunten te  vinden op de site van de Vogelbescherming

  • Vogelbescherming vindt dat de keuze voor windparken te allen tijde onderdeel moet zijn van een integrale aanpak. Een aanpak waarin duurzame energieopwekking en energiebesparing in samenhang worden bekeken én waarin windenergie onderdeel is van een pakket aan maatregelen. Gevoeligheidsanalyses, (strategische) milieueffectrapportages en, waar wettelijk vereist, passende beoordelingen moeten de basis vormen van alle windparkinitiatieven.
  • De locatiekeuze voor een windpark is van grote invloed op de impact die de windmolens hebben op vogels. Vogelbescherming vindt dat locatiekeuze, ontwerp en beheer van windparken zo moet worden vormgegeven, dat er geen significant negatieve gevolgen voor vogels optreden.
  • Vogelbescherming vindt dat windmolens uit voorzorg niet geplaatst mogen worden in de belangrijkste vogelgebieden en hun directe omgeving. Het gaat daarbij onder andere om locaties op belangrijke migratieroutes, Natura 2000-gebieden, weidevogelgebieden en alle andere belangrijke vogelgebieden (Important Bird Area’s). In de overgebleven gebieden zouden windmolens geplaatst kunnen worden, mits er geen belangrijke negatieve effecten op vogelpopulaties te verwachten zijn.
  • Om de mogelijke negatieve effecten voor te zijn, vindt Vogelbescherming dat onderzoek moet worden gedaan naar maatregelen binnen en buiten windparken om soorten waarvan bekend is dat ze kwetsbaar zijn voor windmolens, beter te beschermen, dan wel de populaties van deze soorten veerkrachtiger te maken.

 

Schadelijk gas

EWmagazine schrijft in het artikel Slagschaduw en schadelijk gas, vier problemen met windmolens: ‘Windmolens lekken een ‘extreem zwaar en schadelijk broeikasgas’, kopte De Telegraaf eind oktober. De turbines bevatten zwavelhexafluoride, afgekort SF6. Dat wordt al sinds de jaren zestig gebruikt om in windmolens het risico op kortsluiting te doen afnemen. Aangezien een SF6-molecuul een sterk broeikasgas is – het zorgt voor evenveel broeikaseffect als 23.500 kilo CO2 én blijft duizenden jaren actief – zou de schade groot zijn als het vrijkomt.’

Hoewel op de site van de Rijksoverheid  het effect van dit gas op het milieu en op mens en dier voor een deel wordt ontkracht, is het duidelijk dat de kans op het vrijkomen van broeikasgas voorkomen moet worden. 

 

Inbreuk op landschap

De bouw van windturbines gaat gepaard met het aanleggen van dikkere kabels in de grond om opgewekte energie af te kunnen voeren. Wat dit betekent voor natuurgebied rond een te bouwen molen raadt zich makkelijk raden. 

 

Afbraak van betonnen fundering door explosie

Dit geldt ook voor de tonnen beton die de grond ingaan bij de bouw van een windturbine.

In Voor duizenden windturbines in Duitsland dreigt sloop (climategate.nl) beschrijft Hugo Matthijssen (auteur op De Groene Rekenkamer) wat het neerhalen van windmolens voor de leefomgeving betekent: 

‘En als laatste rest er nog een enorme klus. Het ontmantelen en afvoeren van deze 4000 nog bruikbare maar niet rendabele windmolens. De materialen van de generator en de mast zijn weer te gebruiken, maar de wieken en de fundatie vormen een probleem. Deze wieken van versterkte kunststof kun je eigenlijk alleen maar op een hoop gooien of in de grond begraven. En de fundering bestaat uit veel beton en staal. Die kunnen alleen worden opgeruimd met explosieven, net als oude bunkers.’

 

Minder CO2 door windmolens?

In zijn boek ‘Windenergie en de overheid’ (2015) zet Albert Koers (voorzitter NLVOW) vraagtekens bij de mate waarin windenergie wezenlijk bijdraagt aan de afname van CO2 in de lucht. Wat hem betreft moeten we de afweging maken of de nadelen van windenergie opwegen tegen de voordelen. Hij stelt: ‘feit is dat op dit moment die bijdrage zeer bescheiden is: ongeveer vijf procent van het totale electriciteitsverbruik, bijna één procent van het totale Nederlandse energieverbruik en iets minder dan één procent minder CO2-uitstoot. Die bijdrage blijft bescheiden zelfs als het opgestelde vermogen omhoog gaat van de huidige 3000 (land en zee) naar 10.000 MW (ook land en zee).’

 

Schade veroorzaakt door neodymium magneten

Op de website burentegenwindmolens.nl wordt beschreven hoe arbeiders en bewoners in Baotou in Noord China lijden onder de productie van de neodymium magneten, die een belangrijk onderdeel vormen van de generatoren in windmolens. Een fragment uit dit relaas:

‘In Baotou moet het neodymium worden gescheiden van uranium en thorium, twee radioactieve materialen. De stoffen worden na winning en verwerking van neodymium samen met andere giftige chemicaliën gedumpt in nauwelijks beschermde bassins en meren. Grondwater wordt besmet met radio‐actieve straling, de lucht bevat hoge concentraties giftige stoffen en planten, dieren en mensen worden dodelijk ziek.’

In de provincie Limburg leidde de desastreuze gevolgen van de productie tot het besluit alleen gebruik te maken van hergebruikt neodymium. Vraag is echter of dit besluit juridisch houdbaar is. (zie link artikel 1limburg)

 
Zie ook het ontluisterende artikel Windturbines zijn niet schoon of groen